Психологиялық жұмыс орталығы

Психологиялық жұмыс орталығының негізгі міндеттері:

—ҚР ІІМ бөліністерге және органдарға маман-психологтарды тәжірибелік және теориялық дайындау мен қайта даярлау;

Ішкі істер органдары қызметкерлеріне кәсіби қызметтегі мәселелерді зерттеу бойынша іргелі, іздеу, қолдаңбалы ғылыми зерттеулерді өткізу.

Жыл сайын ҚР ІІМ Шырақбек Қабылбаев атындағы Қостанай академиясы базасында ішкі істер органдар қызметкерлері үшін біліктілікті арттыру курстар өтеді. Психологиялық жұмыс орталығының бастығы, полиция подполковнигі О.В. Чиржова «Психологиялық кеңес беру», «Моральдық-психологиялық климатты зерттеу үшін сауалнама құрастыру», «Әдістемелер және тесттер интерпретациясы», «Стресстік жағдайдағы өзін-өзі реттеу әдістері» тақырыбында тәжірибелік сабақтар (тренигтер) өткізеді.

image0001

image0001

Тренинг өткізу кезінде шағын дәріс, ақпараттық блогтар, ми шабуылы, презентациялар, кіші топта жұмыс жасау, жаттығулар, рөлдік ойындар, дисскуссиялар, супервизиялар сияқты жұмыс түрлері қолданылады.

image0001

image0001

Тыңдаушылар тәжірибелік сабақта бөлініс қызметкерлерімен тренингті ұйымдастыру мен өткізу, бақылау топтағы қызметкерлерді психологиялық қолдау бойынша ұсынымдар бойынша білімге, шеберлік пен дағдыға ие болады, одан басқа диагностикалық әдістемені өткізу үшін бланктардан, қолдану үшін нұсқаулықтардан тұратын  таратылатын материалдар алады.

Психодиагностикалық әдістемелердің саралаудан өткізуі және оларды ішкі істер органдар психологтарының кәсіби қызметіне енгізуі Орталық жұмысының бір бағыты болып табылады.

Психологиялық диагностика психологиялық білім берудің бір саласы ретінде адамның психофизиологиялық ерекшелектерін және жеке психологиялық сараптамасы мен бағалауға, өлшеуге, сонымен қатар бір себептер бойынша адамдардың бірлескен топтардың айырмашылығын анықтауға арналған.

Психодиагностың негізгі мақсаты – тәжірибелік міндеттерді шешуді қамтамасыз ететін диагноз қою. Олардың бәрі, адамдардың арасындағы психологиялық ерекшеліктерін есепке алуға байланысты, ерекше құрал — психодиагностикалық әдістемені қолданатын кәсіби маманның  жұмысын талап етеді.

Психодиагностикалық әдістер – бұл ерекше психологиялық құралдар. Тәжірибелік мақсатта қолданылатын болғандықтан, диагноз қоюда қате жібермеу үшін олар мүмкіндігінше сапалы болуы қажет. Сондықтан психодиагностикалық әдістерге ерекше талаптар қойылады, олар нақты ережелермен әзірленіп критерий қатарымен тексеріледі.

Үкімінде отаңдық мамандары бар негізгі психодиагностикалық әдістемелерімен таныстыруды қамтамасыз ететін тақырыптарды үйрену кезінде негізгі назарында нәтижелері ғылыми  түрде негізделген болғандықтан, дұрыс  интерпретациясына аударылуы қажет. Эксперимент процедурасы және әдістеме көрсеткішін өңдеу ешқандай қиындық туғызбайды. Бұл үшін қажетті мәліметтер әр әдістеменің құралында бар. Ең үлкен қиындықтар нәтижелердің сараптамасы мен түсініктемесіне байланысты, психологияның шектес салалардың білімдерімен және олардың дамуының негізгі үрдісін ұғынуымен, сонымен қатар психологиялық диагностиканың маңызды психологиялық ғылым болып дамуына байланысты. Сондықтан курста  ерекше назар диагностикаға жататын феномен мен сапаның теоретикалық сараптамасына аударылады.

Тәжірибелуші-психодиагносттың жұмысы адамдардың өмірдегі мүдделердін қозғайды, сондықтан оған өз қызметінің этикалық аспектілерді ұғынып және осы қызметті реттейтін этикалық нормалары мен ережелерді қатаң сақтау қажеттігін есте сақтау керек.

Психологиялық жұмыс орталығының қызметкерлері ішкі істер органдар қызметкерлеріне арналған әдістемелік ұсынымдарын әзірлеуімен айналысады.

Егерде сіздің жүйкеніз тозса (шаршаулы болсаңыз) және жүйке жұйеңіз көтерілсе, шырмалушылықты, тыңымсыздықты, қобалжулы, қорқыныш, бас ауыруы, ақыл ойдың кемуі және қимылдың ауырлауы, ұйқыңыз келсе немесе босансысаңыз – қолайсыз жағымсыз сезінсеңіз, бірақ оған қол жеткізе алмасаңыз, сіз онда  қарапайым тиімді қалпына келтіру әдістерді қолдана аласыз: мойының шиеленсіп тұрған немесе қаттырақ ауырсынатын жерін өзін өзі ұқалау керек (бос қолымен ішке және сырқа қарай қимылымен жасау), әдәстер, тыныс алу жаттығулырын жасау.

image0001

«Жұйке тозу кезіндегі қалпына келтіру» жаттығуын жасау

  1. Отырып немесе бөлмеде жүріп екі қолдын үшімен жеңіл қимыл жасап, мойының шиеленсіп тұрған немесе қаттырақ ауырсынатын жерін өзін-өзі ұқалау керек. Егерде қолыңыз шаршаса, оларды анда санда сілкіп тұрып өзін өзі 5 минут уқалаған жөн.
  2. Түрегеп тұрып, қолыңызды алға қарай созыңыз, шынтақты еркін ұстап бірінші «идеомоторлық» әдісін жасаңыз: бұлшық етті қозгалтпай сіздің қолыңыз жан жаққа сермеліп жатқанын көз алдыңызға елестетіңіз. Егер сіздің қолдарыңыз екі жаққа жайылып кетсе, жүйке жүйеіңіздің төменделуі басталғаны. Қолыңыз жан- жағына толық сермелгенін күтіңіз және осы әдісті 3-4 рет қайталаңыз.

   3.«Идеомоторлық» әдіс аяқталсада аяқталмасада, қолдарыңызды екі жаққа «кәдімгідей» жайыңыз да «әдетдегәдей» екінші «идеомоторлық» әдіс жасаңыз: байсалды түрде қолдарыңызды ойша бір біріне жақындатыңыз. Нәтижеге қарамай 3-4 рет қайталаңыз. Жаттығуды қайталаудын арасында тыныс алыңыз.

    4. Қолыңызды түсіріп, космонавтардың салмақсыздық кезіндегідей еске ала отырып, бір қолыңыз ақырын қимылмен жоғары қарай қалқып бара жатқанын қөз алдыңызға еслестетіңіз. Екінші қолыңыздыда қосыңыз.

      5. Болсада болмасада «идеомоторлық» әдісті орындап болғаннан соң, тезірек отырғаны немесе жатқаны жөн, өйткені дәл казір істелген әдістер нәтиже бере бастайды: жеңілдену сезімі мен ішкі бостандық пайда болады. Сіз жеңілдедіңіз. Жүйке жүйеіңіз басылды. Басыңыз таза болды. Бойыңыз балғындық, сергектік, күшке толы болды.

image0001

3 немесе 4 сабақ алғаннан кейін жүйке жүйесінің шиеленісуін түсіруінің әдістерінен басқа әсерлік мобилизация өзін өзі икемдеу әдістері, өз өзіне сенімділігін арттыра туседі, деңсаулыққа зияны болмайтын үлкен жалынды, мағыналы, дене қимылдарын өтеуі пайда болады.

Қатты жүйке жүйесін жиі жиі тыныс алуымен басуға болады, жағымсыз әсерді қолайлы әдіс көмегімен жіберуге болады, ол үшін өзіне ыңғайлы дене қимылдарын істеу қажет.

Психологтар ұжымда моральдық-психологиялық жағдайы диагностикалық зерттеуін, бөлімше ұжымының арасындағы топтық процестерді бағалап және болжап уақытында өткізуі өте маңызды.

image0001

Зерттеу тақырыптары «Академия оқу топтарында жайлы моральды-психологиялық климатын қалыптастыру», «Деструктивті мінез-құлықтың алдын алуы», «Ішкі істер органдарының болашақ қызметкерлерінің кәсіби-психологиялық бейімделуі», «Ішкі істер органдары қызметкерлерінің оңдыимиджін қалыптастыру» бағыттарынан құрылады.

Психологиялық қлимат жалынды деңгейде ұжымда қалыптасқан қарым-қатынасын, іскер ынтымақтастық мінез-құлқын, өмірдің маңызды құбылыстарына қатынасын көрсетеді. Психологиялық климат ұжымның жалынды жағдайымен құрылатын топтық жалынды жағдайдан — психологиялық атмосфера арқылы құрастырылады.

image0001

Психологиялық климат (грек. klima (klimatos) – бағдар) – топта тұлғаның барлық жағынан дамуын және бірлескен өнімді жұмысты туғызатын немесе қарсы келтіретін психологиялық жағдайлар жиынтығынан құрылатын тұлғаның арасындағы сапалы жақ. Психологиялық климат топтың (ұжымның) ол үшін тұрақты және үлгілі жалынды икемі, еңбек (оқу) қызметінің жағдайын (мінез-құлқы, шарттары, еңбек немесе оқуын ұйымдастыру) және тұлға арасындағы қарым-қатынас мінез-құлқын анық көрсететін тұтастық жағдайы болып табылады.

Психологиялық климат қарым-қатынастың аз дегенде үш қатарын белгілейді:

  1. Ұжым мүшелері арасындағы тік қатынас (басшылық, ұжымның басшылықты қабылдауы және қарсылығы, басқарудағы деңгейі, деңгейімен қанағаттануы);
  2. Ұжым мүшелері арасындағы көлденең қатынас (ұжымның бірігуі, тұлғааралық қарым-қатынас сипаты, жанжалдарды реттеу түрлері мен тәсілдері);
  3. Еңбекке қатынасы (еңбекпен қанағаттану, ұжым қызметінің тиімділігі және т.б.).

Сонымен, моральдық-психологиялық климат (МПК) – топтағы оның мүшелерінің қызметтің барлық көптүрлі насындарындағы анықталатын тұрақты психологиялық бағдары. Моральдық-психологиялық климат ұжым мүшелерінің бір-біріне, еңбекке, жан-жағындағы жағдайларға және жеке тұлғалыққұндылықтардың, бағдарының ұйымдастырылуының негізінде қатынастар жүйесін анықтайды. «Құндылық бағдары» түсінігі әлеуметтік психологияда кеңінен қолданылады, адам үшін оның ақиқатының айналасындағы түрлі заттар мен құбылыстардың оңды және теріс маңыздылығын көрсетеді. Құндылық бағдарда адамның түрлі материалдық, моральдық, саяси және діни тәртіптегі құндылықтарға қатынасының ішкі негізі бекітілген.

Орталықтың нәтижелері әдістемелік құрал ретінді жарияланды:

image0001

image0001

Психологиялық климат (грек. klima (klimatos) – бағдар) – топта тұлғаның барлық жағынан дамуын және бірлескен өнімді жұмысты туғызатын немесе қарсы келтіретін психологиялық жағдайлар жиынтығынан құрылатын тұлғаның арасындағы сапалы жақ. Психологиялық климат топтың (ұжымның) ол үшін тұрақты және үлгілі жалынды икемі, еңбек (оқу) қызметінің жағдайын (мінез-құлқы, шарттары, еңбек немесе оқуын ұйымдастыру) және тұлға арасындағы қарым-қатынас мінез-құлқын анық көрсететін тұтастық жағдайы болып табылады.

Психологиялық климат қарым-қатынастың аз дегенде үш қатарын белгілейді:

  1. Ұжым мүшелері арасындағы тік қатынас (басшылық, ұжымның басшылықты қабылдауы және қарсылығы, басқарудағы деңгейі, деңгейімен қанағаттануы);
  2. Ұжым мүшелері арасындағы көлденең қатынас (ұжымның бірігуі, тұлғааралық қарым-қатынас сипаты, жанжалдарды реттеу түрлері мен тәсілдері);
  3. Еңбекке қатынасы (еңбекпен қанағаттану, ұжым қызметінің тиімділігі және т.б.).

Сонымен, моральдық-психологиялық климат (МПК) – топтағы оның мүшелерінің қызметтің барлық көптүрлі насындарындағы анықталатын тұрақты психологиялық бағдары. Моральдық-психологиялық климат ұжым мүшелерінің бір-біріне, еңбекке, жан-жағындағы жағдайларға және жеке тұлғалыққұндылықтардың, бағдарының ұйымдастырылуының негізінде қатынастар жүйесін анықтайды. «Құндылық бағдары» түсінігі әлеуметтік психологияда кеңінен қолданылады, адам үшін оның ақиқатының айналасындағы түрлі заттар мен құбылыстардың оңды және теріс маңыздылығын көрсетеді. Құндылық бағдарда адамның түрлі материалдық, моральдық, саяси және діни тәртіптегі құндылықтарға қатынасының ішкі негізі бекітілген.

Орталықтың нәтижелері әдістемелік құрал ретінді жарияланды:

Психологиялық жұмыс орталығының инспекторы полиция капитаны Венера Серикбековна Касенова (ҚР ІІМ Қостанай академиясы бастығының 2013 жылғы 27 қыркүйектегі №220 ж/қ бұйрығы). 2017 жылы Челябинск қ. «Ужно-Уральский государственный гуманитарно-педагогический университет» ФГБОУ ВО бітіріп, «Психологиялық-педагогикалық білімі» мамандығы бойынша магистр атанды.

image0001

Қазіргі таңда Психологиялық жұмыс орталығының бастығы полиция подполковнигі Ольга Владимировна Чиржова  болып табылады (ҚР ІІМ Қостанай академиясы бастығының 2014 ж. 20 қарашадағы №401 ж/қ бұйрығы). 2017 жылы Челябинск қ. «Ужно-Уральский государственный гуманитарно-педагогический университет» ФГБОУ ВО бітіріп, «Психологиялық-педагогикалық білімі» мамандығы бойынша магистр атанды.

Байланыс:

centre_psychology@mail.ru

2-33